Deri Kanseri ve Kanser Öncülü Lezyonlar

Deri kanseri, dünyada en sık görülen kanser türleri arasında yer almakta ve insidansı her yıl artmaktadır. İyi haber şu ki; erken evre deri kanserleri, doğru tanı ve tedavi ile yüzde doksanın üzerinde tedavi başarısına ulaşılabilen hastalıklardır. Düzenli cilt muayenesi, güneşten korunma alışkanlıkları ve şüpheli lezyonların gecikmeksizin değerlendirilmesi, deri kanseriyle mücadelede en güçlü silahlardır.

Deri Kanseri Türleri

Melanom Dışı Deri Kanserleri

Bazal Hücreli Karsinom (BHK): En yaygın deri kanseri türü. Yavaş büyüyen, nadiren metastaz yapan, inci gibi parlak görünümlü veya ülsere lezyonlarla kendini gösterir. Uzun süreli UV maruziyetiyle yakından ilişkilidir.
Skuamöz Hücreli Karsinom (SHK): İkinci sıklıkta görülen deri kanseri. Pürüzlü yüzeyli, kabuklu veya ülsere lezyonlar şeklinde ortaya çıkar; BHK'ya kıyasla metastaz riski daha yüksektir.

Melanom

Melanositlerden köken alan melanom, tüm deri kanserlerinin en az görülen ama en ölümcül olanıdır. Mevcut bir bende değişim ya da yeni pigmente lezyon olarak başlayabilir. Erken evre melanomun 5 yıllık sağkalım oranı yüksekken, lenf bezi veya uzak organ metastazı varlığında prognoz belirgin biçimde kötüleşir.

Kanser Öncülü (Prekanseröz) Lezyonlar

Bazı deri lezyonları, henüz kanser hâline gelmemekle birlikte tedavi edilmezse ilerleyebilir:

Aktinik keratoz: Uzun süreli güneş maruziyeti sonucu gelişen, pürüzlü, soyulucu, kırmızı-kahverengi plaklar; SHK'ya dönüşüm potansiyeli taşır
Bowen Hastalığı (in situ SHK): Epidermisi tam kat tutan ancak henüz deri altına invaze olmayan yüzeyel kanser öncülü
Lentigo maligna: Yaşlı bireylerin güneşe maruz kalan bölgelerinde görülen, tedavi edilmezse melanoma dönüşebilen pigmente lezyon
Displastik nevüs: Melanom gelişimi için risk faktörü oluşturabilecek atipik benler

Deri Kanserinin Nedenleri ve Risk Faktörleri

Ultraviyole (UV) radyasyon: Güneş ışığı ve solaryum, DNA hasarı oluşturarak deri kanserinin en önemli tetikleyicisidir.
Açık ten ve kolay güneş yanığı
Kişisel veya ailevi deri kanseri öyküsü
İmmünsüpresyon: Organ nakli alıcıları ve bağışıklığı baskılayan ilaç kullananlar yüksek risk altındadır.
Yaş: Kümülatif UV hasarı nedeniyle risk yaşla birlikte artar.
Çok sayıda veya atipik ben varlığı

Deri Kanseri Belirtileri

Uzun süre iyileşmeyen yara veya ülser
Renk, şekil, boyut veya yüzey yapısında değişen lezyon (ABCDE kuralı)
İnci gibi parlak, şeffaf, pembe veya kırmızı kabarık lezyon (BHK)
Soyulup dökülen, kabuklu, kırmızı yama (SHK veya aktinik keratoz)
Kanayan, kaşınan veya kabuk bağlayan ben ya da yeni lezyon

Tanı Yöntemleri

Dermoskopik muayene: Şüpheli lezyonların büyütülerek yapısal incelemesi
Total vücut dermoskopisi (mole mapping): Tüm deri yüzeyinin sistematik taranması
Punch veya eksizyonel biyopsi: Patolojik doğrulama için altın standart
Sentinel lenf bezi biyopsisi ve görüntüleme: Melanomda evreleme için

Tedavi Seçenekleri

Cerrahi eksizyon: Çoğu deri kanseri ve prekanseröz lezyon için standart tedavi
Mohs cerrahisi: Yüz bölgesi ve risk alanlarında uygulanan, doku koruyucu mikrografiği cerrahi
Topikal tedaviler: Aktinik keratoz ve yüzeyel BHK için 5-florourasil, imikimod
Kriyoterapi: Aktinik keratoz ve küçük yüzeyel lezyonlar için sıvı nitrojen uygulaması
Fotodinamik tedavi (PDT): Prekanseröz lezyonlar için skar bırakmayan seçenek
Hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi: İleri evre melanom için; BRAF inhibitörleri, PD-1 inhibitörleri

Korunma Önerileri

Her gün SPF 30-50 geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanın; 2-3 saatte bir yenileyin.
Özellikle 10.00-16.00 saatleri arasında doğrudan güneş ışığından kaçının.
Şapka, uzun kollu giysi ve UV koruyucu gözlük kullanın.
Solaryumu tamamen bırakın.
Cildinizi düzenli olarak kendiniz kontrol edin.
Yılda en az bir kez dermatoloji uzmanından rutin cilt muayenesi yaptırın.

Ne Zaman Dermatoloğa Başvurmalısınız?

İki haftadan uzun süredir iyileşmeyen bir yara veya lezyon varsa
Bir bendeki şekil, renk veya boyut değişikliğini fark ettiyseniz
Yeni ortaya çıkan, sıra dışı görünümlü bir lezyon dikkatinizi çekiyorsa
Ailenizde melanom veya deri kanseri öyküsü varsa

Deri kanseriyle savaşta en güçlü silah erken teşhistir. Şüphelendiğiniz anda dermatoloğa başvurmaktan çekinmeyin.